Vận tải đa phương thức (Multimodal Transport) chính là lời giải tối ưu cho bài toán giao nhận bằng nhiều phương tiện vận tải khác nhau, quy trình vận tải đa phương thức đảm bảo cho hàng hóa đi từ nhà máy đến công trường một cách an toàn, đúng tiến độ và tiết kiệm chi phí nhất.
Vận tải đa phương thức là gì ?
Vận tải đa phương thức là quá trình vận chuyển hàng hóa bằng ít nhất hai phương thức vận tải khác nhau (ví dụ: đường biển kết hợp đường bộ) dựa trên một hợp đồng duy nhất.
Điểm đặc trưng cốt lõi của mô hình vận tải đa phương thức này bao gồm:
- Tính thống nhất: Toàn bộ quá trình từ điểm đi đến điểm đích chỉ sử dụng một chứng từ vận tải duy nhất (Multimodal Transport Bill of Lading).
- Trách nhiệm tập trung: Chỉ có một người chịu trách nhiệm chính (MTO – Multimodal Transport Operator) quản lý toàn bộ quy trình, thay vì chủ hàng phải làm việc với nhiều bên vận tải riêng lẻ.
- Mục tiêu tối ưu: Quy trình này được thiết kế để tận dụng ưu thế của từng loại hình vận tải, từ đó giảm thiểu rủi ro và chi phí trong chuỗi cung ứng dài.
Quy trình vận tải đa phương thức là gì ?
Quy trình vận tải đa phương thức (Multimodal Transport) là một chuỗi cung ứng khép kín, nơi hàng hóa được di chuyển bằng ít nhất hai phương thức vận tải khác nhau (như đường biển kết hợp đường bộ) nhưng lại nằm dưới một hợp đồng duy nhất.
Quy trình tối ưu bao gồm: Tiếp nhận thông tin, lập kế hoạch, ký hợp đồng, đóng gói, vận chuyển chặng đầu, trung chuyển/hải quan, vận chuyển chính, và giao hàng cuối cùng tại kho người nhận
Các bước trong trình vận tải đa phương thức diễn ra như thế nào ?
Để đảm bảo an toàn cho các loại hàng hóa, đặc biệt như thiết bị máy móc siêu trường siêu trọng, quy trình vận tải đa phương thức được thực thi theo tiêu chuẩn kỹ thuật riêng cho từng dự án.
Cụ thể, sẽ trải qua 8 bước chính như sau:
Bước 1: Tiếp nhận thông tin và Tư vấn kỹ thuật
Nhà vận tải (MTO) tiếp nhận yêu cầu, tiến hành khảo sát thực địa loại hàng, thông số kỹ thuật (dài, rộng, cao, trọng lượng) và tuyến đường để tư vấn phương thức kết hợp phù hợp nhất.
Bước 2: Ký kết hợp đồng và Lập phương án thi công (Method Statement)
Hai bên ký kết hợp đồng vận tải đa phương thức thống nhất. MTO lập kế hoạch chi tiết bao gồm lịch trình, các phương tiện tham gia và phương án dự phòng rủi ro.
Bước 3: Đóng gói và Lấy hàng (Chặng đầu)
Hàng hóa được đóng gói theo tiêu chuẩn an toàn (thường đóng vào container hoặc kiện gỗ chuyên dụng). Phương tiện vận tải đường bộ hoặc đường sắt sẽ nhận hàng từ kho người gửi để di chuyển đến cảng/ga đi.
Bước 4: Thủ tục Xuất khẩu và Hải quan
MTO thực hiện các thủ tục khai báo hải quan, kiểm tra chuyên ngành và thông quan hàng hóa tại cửa khẩu xuất.
Bước 5: Vận chuyển chính (Chặng giữa)
Hàng hóa được vận chuyển qua các chặng đường biển quốc tế, đường hàng không hoặc đường sắt xuyên biên giới để đến cảng/ga đích. Đây là giai đoạn quan trọng đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ về tình trạng hàng.
Bước 6: Thủ tục Nhập khẩu tại cảng đích
Tại cảng đến, MTO tiếp tục thực hiện thủ tục thông quan nhập khẩu và các nghiệp vụ dỡ hàng xuống bãi cảng.
Bước 7: Giao hàng cuối cùng (Chặng cuối)
Sử dụng các thiết bị nâng hạ chuyên dụng như xe cẩu, xe nâng để đưa hàng từ cảng đích về kho cuối cùng của người nhận bằng đường bộ.
Bước 8: Hoàn tất hợp đồng và Bàn giao
Kiểm tra tình trạng hàng hóa thực tế, ký nhận biên bản giao hàng (POD), thanh quyết toán và hỗ trợ xử lý khiếu nại nếu có.
Tại sao các doanh nghiệp Việt Nam nên dùng quy trình vận tải đa phương thức này?
Thay vì tự quản lý hàng chục mối liên hệ, việc áp dụng quy trình vận tải đa phương thức giúp cho các doanh nghiệp:
- Giảm chi phí Logistics: Tận dụng ưu thế giá rẻ của đường thủy cho chặng dài và tính linh động của đường bộ cho chặng ngắn.
- Minh bạch trách nhiệm: Nếu có hư hỏng, bạn chỉ cần làm việc với một đơn vị (MTO) thay vì các bên đùn đẩy trách nhiệm cho nhau.
- Kiểm soát tiến độ: Một hệ thống theo dõi duy nhất cho toàn bộ hành trình đa phương thức.
Lưu ý: Đối với các thiết bị nặng, quy trình vận tải đa phương thức đòi hỏi khâu khảo sát chặng đầu và chặng cuối cực kỳ kỹ lưỡng để đảm bảo xe cẩu và thiết bị nâng hạ có thể tiếp cận vị trí lắp đặt an toàn.
Vai trò chiến lược của người kinh doanh vận tải đa phương thức (MTO)
MTO là viết tắt của Multimodal Transport Operator (Người kinh doanh vận tải đa phương thức) là đơn vị đứng ra tổ chức toàn bộ hành trình vận tải cho bạn từ điểm đi đến điểm đích cuối cùng. Bao gồm:
- Quản lý trách nhiệm toàn diện: MTO là pháp nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa từ lúc nhận tại kho người gửi cho đến khi bàn giao tại kho người nhận. Mọi vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển tải giữa các phương thức đều do MTO xử lý.
- Tối ưu hóa nguồn lực: Thông qua việc điều phối các mô hình phổ biến như Sea-Road (Biển – Đường bộ) hay Land Bridge (Biển – Sắt – Biển), MTO giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian vận chuyển so với việc chỉ sử dụng một phương thức đơn lẻ.
- Đơn giản hóa thủ tục: Khách hàng chỉ cần giao dịch với một đầu mối duy nhất, giúp giảm bớt gánh nặng hành chính và quản lý chứng từ.
Kết luận
Vận tải đa phương thức là giải pháp chiến lược giúp tối ưu hóa chi phí và thời gian vận chuyển thông qua việc kết hợp ít nhất hai phương thức vận tải khác nhau dưới một hợp đồng duy nhất. Chìa khóa của sự hiệu quả nằm ở quy trình 8 bước nghiêm ngặt được điều phối bởi một MTO (Người kinh doanh vận tải đa phương thức) duy nhất — đơn vị chịu toàn bộ trách nhiệm về hàng hóa và phát hành một chứng từ vận tải thống nhất xuyên suốt hành trình.
Đối với các dự án di dời thiết bị nặng, việc áp dụng mô hình này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn đơn giản hóa thủ tục hành chính cho doanh nghiệp. Lựa chọn một đối tác vận tải có năng lực chuyên môn cao và am hiểu địa phương là bảo chứng tốt nhất cho sự an toàn và thành công của dự án.
Bài viết có tham khảo thêm từ nguồn: https://en.wikipedia.org/wiki/Multimodal_transport
