Khi vận hành xe cẩu tự hành, đòi hỏi tài xế phải nắm vững từ khâu kiểm tra xe trước khi vận hành, gài cóc ben (PTO), bố trí chân chống xe cẩu cho đến thao tác nâng hạ hàng hóa nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối theo tiêu chuẩn của các cơ quan quản lý kỹ thuật. Bài viết này sẽ hướng dẫn cách vận hành xe cẩu tự hành chi tiết, giúp bạn làm chủ xe cẩu thùng của mình và tối ưu hiệu suất công việc cũng như bảo vệ sự an toàn của bản thân, hàng hóa và mọi người xung quanh.
Hướng dẫn học cách vận hành xe cẩu tự hành chi tiết, dễ hiểu
Kiểm tra tổng thể trước khi vận hành xe cẩu tự hành
Kiểm tra xe trước khi vận hành bao gồm việc rà soát toàn diện các bộ phận cơ khí, hệ thống thủy lực, lốp xe và giấy tờ kiểm định định kỳ để đảm bảo thiết bị đủ điều kiện làm việc. Phần này sẽ tổng hợp các hạng mục bắt buộc phải kiểm tra nhằm hạn chế tối đa sự cố kỹ thuật trước khi đưa thiết bị vào công trường.
- Kiểm tra thiết bị nâng: Rà soát kỹ lưỡng tình trạng của dây cáp cẩu xem có bị đứt sợi, mòn hay không, đồng thời kiểm tra móc cẩu và chốt an toàn.
- Kiểm tra động cơ và hệ thống thủy lực: Đảm bảo mức dầu động cơ, nhớt bôi trơn và dầu trong hệ thống thủy lực luôn đạt chuẩn, không có hiện tượng rò rỉ tại các đường ống hoặc khớp nối.
- Kiểm tra an toàn chung: Xác nhận hệ thống còi báo hiệu, đèn chiếu sáng, phanh chính và tem kiểm định của xe cẩu tự hành vẫn còn hiệu lực pháp lý.
Để việc kiểm tra diễn ra nhanh và chính xác, người vận hành nên nắm vững cấu tạo xe cẩu để biết rõ vị trí từng bộ phận
Gài cóc ben (PTO) trước khi vận hành xe cẩu đảm bảo an toàn
Gài cóc ben (PTO) là thao tác trích xuất công suất từ động cơ và hộp số để truyền động cho bơm thủy lực của cần cẩu thủy lực, đây là bước bắt buộc trước khi thực hiện bất kỳ dịch chuyển nào của cần cẩu. Nội dung dưới đây hướng dẫn các bước thao tác để kích hoạt hệ thống chuyên dụng này trên xe cẩu hàng.
- Bước 1: Đưa cần số về vị trí trung gian (N) để ngắt truyền động chuyển động bánh xe.
- Bước 2: Đạp hết chân côn và tiến hành nổ máy đối với trường hợp xe đang tắt động cơ.
- Bước 3: Tiếp tục giữ chân côn và bật công tắc PTO hoặc kéo cần gài cóc ben được bố trí ngay trong cabin hoặc cạnh vị trí mở cửa.
Các loại nút và cần điều khiển hệ thống vận hành cẩu
- Cần ra trụ: sẽ có 2 cái cần ra trụ trái và phải
- Cần xoay cần: Có ký hiệu xoay tròn 360 độ
- Cần điều khiển thả móc treo (Biểu tượng móc treo)
- Cần ra các đốt cẩu
- Cần thu lại móc
Ở trên là hệ thống điều khiển bên phụ, còn đối với bên tài sẽ có thêm:
- Nút công tác đóng ngắt hệ thống điện
- Còi báo hiệu cẩu đang làm
- Nút Overwind (gài cứng nhằm đảm bảo an toàn khi vận hành. Chỉ cho phép thu cần hoặc lên xuống khi kết hợp cần điều khiển và nút overwind. Tránh cho các sự cố khi vô tình chạm cần trong quá trình làm việc.)
Sau khi gài cóc ben bạn để xe hoạt động bình thường, sau đó xuống bộ phận điều khiển cẩu để tiến hành ra chân chống xe cẩu.
Đánh giá mặt bằng và kỹ thuật ra chân chống xe cẩu
Đánh giá mặt bằng và bố trí chân chống xe cẩu đúng kỹ thuật giúp phân tán tải trọng, ngăn ngừa tình trạng lún lệch gây lật thiết bị trong suốt quá trình vận hành xe cẩu tự hành.
Dưới đây là tóm tắt các yêu cầu cốt lõi về việc lựa chọn nền đất chịu lực và quy tắc kê đệm chân chống.
- Khảo sát mặt bằng thi công: Đảm bảo mặt bằng thi công cứng cáp, bằng phẳng, tuyệt đối không đặt chân chống gần sát mép hố đào hoặc trên nền đất san lấp yếu.
- Kỹ thuật mở chân chống: Điều khiển xi lanh thủy lực mở rộng hết hành trình ngang và dọc, sau đó hạ từ từ cho đến khi cách mặt đất khoảng 20 đến 30 cm.
- Sử dụng tấm kê: Luôn chèn các tấm gỗ hoặc tấm thép chịu lực dưới đế chân chống để gia tăng diện tích tiếp xúc, giữ cho xe cẩu luôn thăng bằng..
Các bước vận hành cần cẩu tự hành thực hiện công việc nâng hạ
Dưới đây sẽ là cách vận hành xe cẩu tự hành mà bạn có thể áp dụng khi bắt đầu học điều khiển:
- Bước 1 – Hạ cáp: Điều khiển cần cáp móc treo để hạ dây cáp
- Bước 2 – Ra cần/Thu cần: Kéo cần điều khiển về phía bạn để ra cần. Nếu muốn thu cần thì bạn đẩy cần về phía trước kết hợp nút Overwind (màu đỏ) để thực hiện. Cách này chỉ dùng riêng cho loại cần Tadano, mộ số cần khác thì chỉ cần đẩy cần là được.
- Bước 3 – Lên xuống cần: Kết hợp cần điều khiển lên/xuống và nút Overwind
- Bước 4 – Xoay cần: Chỉ cần đẩy cần về phía trước hoặc kéo về phía sau thì cần sẽ tự động xoay.
- Bước 5 – Thu chân chống: Tương tự với lúc mở (thực hiện sau khi làm xong tất cả các công việc)
Xem thêm: Các loại xe cẩu phổ biến nhất hiện nay
Hướng dẫn quy trình cẩu hàng hóa đúng cách
Bước 1: Tra bảng tải trọng xe cẩu để xác định xe có cẩu được mặt hàng ở các điều kiện chiều cao và bán kính làm việc mà bạn muốn hay không.
Bước 2: Di chuyển xe đến vị trí thi công, cài phanh tay, thực hiện gài cóc ben.
Bước 3: Ra chân chống xe cẩu, mở bửng lấy gỗ kê chân và chống chân cho xe cẩu
Bước 4: Xuống cáp ra cần, di chuyển móc cẩu, góc cần phải đạt tối thiểu 40 độ. Ở đây phụ xe sẽ móc dây cẩu vào cần cẩu. Sau khi móc dây cẩu thì mỏ cẩu được phép di chuyển.
Bước 5: Xoay mâm cần di chuyển đến vị trí cẩu hàng.
Bước 6: Điều khiển móc treo móc vào vị trí cân bằng của hàng hóa (4 dây cột 4 góc hàng sau đó dùng móc cẩu móc vào)
Bước 7: Đặt hàng hóa vào vị trị trí yêu cầu. Sau khi thả xong, phụ xe tháo dây và xe cẩu thu cần – thu cáp về vị trí ban đầu.
Bước 8: Thu chân thu gỗ bỏ vào vị trí ban đầu, đóng lại bửng. Phần cẩu hàng kết thúc khi cài xong móc bửng.
Các lưu ý các quy định vận hành xe cẩu đảm bảo an toàn
Phần trên thì mình chỉ mới hướng dẫn cách vận hành xe cẩu tự hành cho người mới để các bạn có thể làm quen, khi vào thực tế nâng hạ hàng hóa thì bạn cần lưu ý một số vấn đề sau để đảm bảo quy định an toàn khi vận hành xe cẩu:
- Sử dụng cáp hoặc xích đồng nhất khi cột kiện hàng (Không dùng bên cáp vải một bên dùng xích).
- Khi nâng tải phải để móc treo ở phương thẳng đứng.
- Khi chân trụ cách 5cm so với mặt đất thì bạn cần ngưng sử dụng cần cẩu để tránh bị lật cẩu.
- Sử dụng đúng tải trọng cho phép của cẩu để nâng hạ hàng (Không nâng quá tải hoặc dư quá nhiều tải)
- Khi di chuyển xe cẩu trên đường (di chuyển không tải) bắt buộc phải hạ cần xuống.
- Chỉ kết hợp 2 cẩu trong các trường hợp đặc biệt để nâng một kiện hàng khi bạn đã có đủ kinh nghiệm.
- Không nâng tải khi cần và hàng hóa chưa ổn định.
- Động cơ chưa ngừng hoạt động thì không được phép chuyển hướng làm việc.
- Dừng cẩu khi phát hiện các vấn đề có thể gây ra sự cố nguy hiểm.
- Không được phép kéo lê hàng hóa với tang cuốn
- Lắp đặt hàng rào cảnh báo khi đang làm việc.
- Luôn giữ khoảng cách an toàn tuyệt đối với đường dây điện cao thế trên không (khoảng 1.5 – 9m đối với điện áp dưới 1kW – 500kW) để phòng tránh nguy cơ phóng điện phóng ngược.
- Tài xế phải biết cách đọc sơ đồ tải của cẩu để xác định được xe có thể cẩu mặt hàng đó lên các độ cao mong muốn an toàn không.
- Tài xế và lơ xe phải hiểu tín hiệu tay xe cẩu cơ bản, hoặc dùng bộ đàm để giao tiếp nhằm thực hiện công việc nâng hạ hiệu quả và an toàn hơn.
- Người điều khiển phải có chứng chỉ vận hành cẩu hợp lệ và trải qua các khóa huấn luyện an toàn lao động.
Trên đây là những kinh nghiệm và một số mẹo mà bản thân mình đã đúc kết được trong suốt 6 năm làm nghề. Đương nhiên, vẫn còn nhiều chi tiết khác mà bạn cần lưu ý và học hỏi thêm trong quá trình vận hành xe cẩu.
Đối với những bạn mới học vận hành xe cẩu thì chỉ cần áp dụng các hướng dẫn ở trên, cùng với tuân thủ các lưu ý mà mình đề cập để khi điều khiển xe cẩu đảm bảo an toàn là được.
Xem thêm: Bảng giá cho thuê xe cẩu thùng tự hành 3 – 25 tấn 2026
Các câu hỏi thường gặp về cách vận hành xe cẩu tự hành
Lái xe cẩu tự hành cần những loại giấy tờ gì?
Người điều khiển cần có bằng lái xe ô tô hạng C trở lên để tham gia giao thông và chứng chỉ vận hành xe cẩu được cấp bởi cơ sở đào tạo có thẩm quyền uy tín.
Tại sao bắt buộc phải nâng thử hàng lên 20cm?
Thao tác này giúp kiểm tra độ ổn định của nền tảng chân chống, độ cân bằng của sling cáp và khả năng chịu tải của phanh tời trước khi đưa hàng lên cao.
Có thể dùng xe cẩu tự hành nâng quá tải định mức không?
Tuyệt đối không, vì việc vượt quá giới hạn tải trọng hoặc vươn cần sai biểu đồ sẽ dẫn đến nguy cơ lật gãy xe cẩu rất cao.
Kết luận
Việc nắm vững cách vận hành xe cẩu tự hành kết hợp tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lái xe cẩu an toàn là chìa khóa then chốt để bảo vệ tài sản, con người và đẩy nhanh tiến độ thi công. Hi vọng rằng, với những chia sẻ trong bài viết này sẽ giúp bạn có thêm những kiến thức bổ ích và học lái xe cẩu nhanh và an toàn nhất.
