Xe cẩu tự hành là gì? Đặc điểm, cấu tạo và ứng dụng chi tiết

Xe cẩu tự hành (hay còn gọi là xe tải gắn cẩu, xe cẩu thùng) là phương tiện chuyên dụng kết hợp giữa xe tải và hệ thống cần trục thủy lực, cho phép vừa nâng hạ vừa vận chuyển hàng hóa mà không cần thiết bị hỗ trợ khác. 

Bài viết dưới đây cung cấp kiến thức chuyên sâu về cấu tạo, phân loại, giá thuê xe cẩu tự hành, báo giá xe cẩu tự hành mới nhất và các quy định an toàn bắt buộc khi vận hành.

Xe cẩu tự hành là gì?

Xe cẩu tự hành (xe cẩu thùng) là loại xe tải được gắn thêm cần cẩu thủy lực, thường lắp phía sau cabin hoặc trên thùng xe. Trong ngành vận tải và xây dựng, loại xe này còn được gọi bằng nhiều tên khác như xe tải cẩu, cẩu tự hành, hoặc xe tải gắn cẩu. Khác với xe cẩu chuyên dụng (chỉ có chức năng cẩu), xe cẩu thùng có tính cơ động cao nhờ khả năng di chuyển trên đường bộ như một chiếc xe tải thông thường.

Chức năng kép của xe bao gồm:

• Vận tải: Chở hàng hóa trên kích thước lòng thùng cho phép.
• Xếp dỡ: Tự nâng hạ hàng hóa tại điểm đi và điểm đến, loại bỏ chi phí thuê nhân công hoặc xe nâng phụ trợ.

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của xe cẩu tự hành

Cấu tạo của xe cẩu tự hành 

Một chiếc xe cẩu tự hành hoàn chỉnh được cấu tạo từ 3 phần chính gồm phần xe tải cở sở, hệ thống cần cẩu và thùng xe.

Cụ thể:

• Xe cơ sở (Chassis): Là phần xe tải nền chịu trách nhiệm di chuyển và đỡ toàn bộ hệ thống cẩu. Gồm khung xe và cabin điều khiển đầy đủ nút bấm, cần gạt.
• Hệ thống cẩu (Cần trục): Bao gồm cần trục (thường là cần ống lồng hoặc cần gập), mâm quay (cho phép cẩu quay 360 độ), xi lanh nâng cần, và tời cáp. 
• Thùng xe: Được gia cố để chịu lực khi đặt tải trọng, thiết kế dạng thùng lửng để thuận tiện cho việc xoay trở của cẩu và bốc xếp hàng.

Nguyên lý hoạt động

Xe cẩu tự hành hoạt động dựa trên áp suất thủy lực để ra/vào cần, nâng/hạ móc:

• Hệ thống thủy lực sử dụng bơm để tạo áp suất dầu, đẩy vào các xi lanh nâng cần. 
• Lực đẩy này giúp cần vươn ra hoặc thu vào, nâng lên hoặc hạ xuống. 
• Mâm quay sử dụng mô tơ thủy lực để xoay cần theo hướng mong muốn. 
• Chân chống (Outriggers) hay còn gọi là chân chống thủy lực được hạ xuống đất để tạo điểm tựa vững chắc, giữ thăng bằng cho xe và ngăn lật khi momen nâng lớn.

Ưu điểm của xe cẩu tự hành

Xe cẩu tự hành nổi bật với ưu điểm đa năng khi vừa vận chuyển hàng vừa nâng hạ, giúp doanh nghiệp tiết kiệm được chi phí và tiện lợi trong lúc vận hành

• Đa năng: Một phương tiện thực hiện hai nhiệm vụ: bốc xếp và vận chuyển. Điều này giúp giảm chi phí thuê hai loại xe riêng biệt (xe tải và xe cẩu/xe nâng).
• Linh hoạt và cơ động: Nhờ kích thước tương tự xe tải, xe cẩu tự hành dễ dàng di chuyển trong đô thị hoặc các công trình có không gian hạn chế hơn so với xe cẩu chuyên dụng bánh xích.
• Tiện lợi: Chủ động trong việc xử lý hàng hóa nặng, cồng kềnh như máy móc, cây xanh, vật liệu xây dựng mà sức người không thể làm được.
• Tiết kiệm chi phí: Một xe thay thế cả xe tải và cẩu riêng, giảm 30-40% nhân công và phương tiện.

Phân loại xe cẩu tự hành

Xe cẩu tự hành được phân loại theo tải trọng nâng và loại cần cẩu để người dùng dễ dàng lựa chọn loại xe phù hợp với nhu cầu công việc.

Phân loại theo tải trọng nâng

• Hạng nhẹ (1 – 5 tấn): Bao gồm cẩu tự hành 1 tấn, cẩu tự hành 2 tấn, xe cẩu thùng 3 tấn, xe cẩu tự hành 5 tấn, cẩu tự hành 5 tấn. Phù hợp vận chuyển vật liệu xây dựng dân dụng, chậu cảnh, sắt thép nhỏ trong nội đô.
• Hạng trung (7 – 15 tấn): Gồm cẩu tự hành 7 tấn, cẩu tự hành 8 tấn, xe cẩu thùng 10 tấn, cẩu thùng 10 tấn, xe cẩu tự hành 15 tấn, xe cẩu thùng 15 tấn, cẩu tự hành 15 tấn. Dùng để lắp đặt nhà xưởng, nâng máy móc công nghiệp, cây xanh đô thị.
• Hạng nặng (Trên 15 tấn): Các dòng cẩu tự hành 20 tấn, cẩu tự hành 25 tấn. Chuyên dụng cho các cấu kiện bê tông đúc sẵn, máy công nghiệp hạng nặng tại các công trình lớn.

Phân loại theo loại cần

• Cần ống lồng (Cần cứng): Các đoạn cần lồng vào nhau, vươn ra theo đường thẳng. Ưu điểm là tải trọng nâng lớn, dễ vận hành, phổ biến tại Việt Nam (cẩu Unic, cẩu Tadano).
• Cần gấp (Cần cẩu robot): Các đoạn cần gấp lại như khớp tay. Loại này linh hoạt hơn trong không gian hẹp, sức nâng lớn sát thân xe nhưng chi phí đầu tư cao hơn.

Ứng dụng của xe cẩu tự hành

Xe cẩu tự hành áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực từ cẩu vật liệu xây dựng công trình, di dời máy móc công nghiệp đến đóng rút container, cứu hộ,…

Các ứng dụng phổ biến trong từng lĩnh vực:

• Xây dựng: Vận chuyển sắt thép, cọc bê tông, giàn giáo đến chân công trình và cẩu trực tiếp lên tầng cao.
• Công nghiệp: Di dời, lắp đặt dây chuyền máy móc, thiết bị nhà xưởng.
• Môi trường: Cắt tỉa, di dời cây xanh đô thị, vận chuyển rác thải kích thước lớn.
• Cứu hộ: Sử dụng để cẩu kéo, ứng cứu xe ô tô bị hỏng hoặc tai nạn giao thông.

Các thương hiệu xe cẩu tự hành phổ biến

Phần này giới thiệu thương hiệu xe nền và cần cẩu phổ biến tại Việt Nam, kèm ví dụ kết hợp thực tế.

Xe tải cơ sở:

• Xe Hino: Bền bỉ, chịu tải tốt, thường kết hợp cẩu tự hành hạng trung và nặng.
• Hyundai: Giá cạnh tranh, phổ biến cho xe cẩu thùng.
• Isuzu: Tiết kiệm nhiên liệu, linh hoạt.
• Dongfeng: Chi phí thấp, phù hợp hạng nặng.

Cần cẩu phổ biến:

• Cẩu Unic (Nhật Bản): Chất lượng cao, phổ biến cho xe cẩu tự hành 5 tấn đến 10 tấn.
• Cẩu Soosan (Hàn Quốc): Độ bền tốt, thường gắn trên Hyundai.
• Cẩu Kanglim (Hàn Quốc): Linh hoạt, phổ biến trên Dongfeng.
• Cẩu Tadano (Nhật Bản): Cao cấp, chính xác.
• Palfinger (Áo): Cần gập chất lượng châu Âu.

Ví dụ về thông số của xe cẩu tự hành

Dưới đây là thông số tham khảo của mẫu xe cẩu tự hành 15 tấn (Thương hiệu XCMG hoặc tương đương) và thông số xe cẩu tự hành 7 tấn (Soosan SCS746L – Hàn Quốc)

Thông số xe cẩu tự hành 15 tấn 

• Tải trọng nâng tối đa: 15.000 kg (tại tầm với ngắn nhất).
• Tải trọng vận chuyển: Khoảng 13.5 tấn.
• Chiều cao nâng tối đa: 21.5m (có thể đạt cao hơn nếu lắp thêm cần phụ).
• Bán kính làm việc tối đa: 21.6m.
• Góc nâng cần: 0 – 75 độ.
• Chân chống thủy lực: Hệ thống 4 chân (2 trước, 2 sau) đảm bảo cân bằng biểu đồ tải.

Thông số xe cẩu tự hành 7 tấn

• Tải trọng nâng lớn nhất: 7.000 kg (tại tầm với 2.0m).
• Chiều cao làm việc tối đa: 19.6m.
• Bán kính làm việc tối đa: 17.7m.
• Số đoạn cần: 6 đoạn (kết cấu ống lồng lục giác).
• Góc nâng cần: Từ 1 độ đến 78 độ.
• Hệ thống chân chống: Sử dụng 2 chân trước và 2 chân sau (dạng chân chống thủy lực), độ mở chân tối đa lên tới 5.6m giúp xe đứng vững khi cẩu nặng.

Bảng giá dịch vụ cho thuê và mua bán xe cẩu

Hiện nay trên thị trường cung cấp nhiều dịch vụ từ cho thuê xe cẩu với giá chỉ từ 1.500.000 VNĐ giúp tiết kiệm chi phí đến mua bán xe cẩu mới và cẩu tự hành cũ.

Giá thuê xe cẩu tự hành (Tham khảo)

Tại Tiến Phát Group, chúng tôi cung cấp dịch vụ cho thuê xe cẩu tự hành với giá cả cạnh tranh nhất trên thị trường dao động từ 1.500.000 VNĐ/ ngày đến 55.000.00 VNĐ/ tháng.

Dưới đây là mức giá thuê xe cẩu tự hành tại Tiến Phát Group:

Lưu ý: Mức giá trên chưa bao gồm VAT và có thể thay đổi tùy thuộc vào quãng đường di chuyển, thời gian làm việc (ngày/đêm) và độ khó của công việc. Vui lòng liên hệ 0931 335 628 để nhận báo giá ưu đãi nhất

Giá mua bán xe

• Giá xe cẩu tự hành mới: Dao động từ 700 triệu VNĐ (xe 3.5 tấn) đến trên 2 tỷ VNĐ tùy thuộc vào sự kết hợp giữa xe tải cơ sở (Hino, Hyundai đắt hơn Dongfeng, Thaco) và thương hiệu cẩu.
• Mua bán xe cẩu tự hành cũ: Giá thường bằng 50% – 70% xe mới tùy đời xe và chất lượng còn lại của hệ thống thủy lực

Quy định vận hành an toàn và Kiểm định

Việc vận hành thiết bị nâng hạ yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt người lái cẩu có chứng chỉ lái cẩu, kiểm định xe cẩu định kỳ và tuân thủ các quy định an toàn xe cẩu tự hành khi vận hành.

Chứng chỉ vận hành: Người lái phải có bằng lái xe tải hạng C trở lên và chứng chỉ vận hành cẩu (chứng chỉ nghề).

Quy trình kiểm định xe cẩu: Xe cẩu tự hành thuộc danh mục thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Xe phải được kiểm định lần đầu trước khi đưa vào sử dụng, kiểm định định kỳ (thường là 1-2 năm tùy đời xe) và kiểm định bất thường sau khi sửa chữa lớn. Nội dung kiểm định bao gồm: kiểm tra hệ thống thủy lực, thử tải (tải tĩnh, tải động), kiểm tra tình trạng cáp, móc cẩu và cơ cấu an toàn. Tem kiểm định phải được dán trên thiết bị.

>>Xem thêm: Luật đăng kiểm xe cẩu

An toàn vận hành:

• Luôn sử dụng chân chống (Outriggers) và kê gỗ lót chân để tránh sụt lún.
• Không nâng quá tải trọng cho phép theo biểu đồ tải được dán trên xe.
• Tuyệt đối không đứng dưới tầm với của cần cẩu khi đang vận hành.
• Kiểm tra khu vực làm việc để tránh va chạm với đường dây điện cao thế.

>>Xem thêm: Cách vận hành xe cẩu tự hành an toàn

FAQs – Những câu hỏi thường gặp

1. Cần bằng lái gì để lái xe cẩu tự hành?

Người lái cần bằng lái xe tải (hạng C trở lên tùy tải trọng xe) để lưu thông trên đường và Chứng chỉ vận hành thiết bị nâng (chứng chỉ cẩu) để thao tác cẩu hàng.

2. Xe cẩu tự hành có được đi vào phố cấm không?

Tùy thuộc vào tải trọng xe và quy định của từng địa phương. Các loại xe cẩu thùng 3 tấn hoặc nhỏ hơn có thể hoạt động ở một số tuyến phố vào khung giờ nhất định. Các xe tải trọng lớn (cẩu thùng 10 tấn, 15 tấn) cần xin giấy phép phố cấm.

3. Nên thuê hay mua xe cẩu tự hành?

Nếu nhu cầu sử dụng ít (dưới 15 ngày/tháng), bạn nên chọn dịch vụ thuê xe cẩu tự hành để tiết kiệm chi phí bảo dưỡng, kiểm định và nhân sự. Nếu khối lượng công việc lớn và thường xuyên, mua xe (có thể cân nhắc xe cẩu tự hành cũ) là bài toán kinh tế hơn.

Tổng kết

Xe cẩu tự hành là giải pháp tối ưu hóa vận chuyển và bốc xếp trong thời đại công nghiệp hóa. Việc nắm rõ cấu tạo, thông số kỹ thuật và tuân thủ các quy định về kiểm định an toàn giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả thiết bị này. Nếu bạn đang có nhu cầu thuê xe cẩu thùng hoặc cần tư vấn báo giá xe cẩu tự hành, hãy liên hệ ngay với các đơn vị uy tín để được hỗ trợ.